Plan marketingowy

Biblioteki Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych
w Zabrzu na lata 2008 - 2010

Dotyczy wzmocnienia dobrego wizerunku biblioteki

 

Wstęp

Biblioteka Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych gromadzi księgozbiór z wydzielonych dziedzin wiedzy, dostosowany do potrzeb kolegium, co czyni z niej bibliotekę specjalistyczną.
Zbiory liczą obecnie ponad 8000 woluminów. Obejmują literaturę z zakresu nauczania języka angielskiego i niemieckiego, kulturoznawstwa, literatury pięknej tych krajów i kształcenia pedagogicznego, jak: psychologia, pedagogika, dydaktyka, prace dyplomowe absolwentów kolegium i publikacje wykładowców. Część zbiorów stanowi mediateka zawierająca płyty CD i kasety magnetofonowe z kursami oraz testami językowymi, filmy, VHS, DVD i programy komputerowe.
Wolny dostęp do półek umożliwia bezpośrednie wyszukiwanie książek, można też ich szukać w katalogach dostępnych przy stanowiskach komputerowych. Część księgozbioru biblioteki stanowi księgozbiór podręczny, dostępny jedynie prezencyjnie na miejscu. Stanowią go słowniki, encyklopedie, antologie oraz rzadsze wydawnictwa z niektórych dziedzin wiedzy. W czytelni znajdują się czasopisma obcojęzyczne i fachowe.
Przez 10 lat swojego istnienia biblioteka wypracowała pewną jakość i markę w środowisku, co potwierdzają przeprowadzanie cyklicznie badania ankietowe, zatem głównym zadaniem strategii marketingowej będzie:

• Utrzymanie dobrego wizerunku firmy
• Wzmocnienie wizerunku przez działania PR

By dobrze opracować strategię, konieczna jest analiza aktualnej sytuacji marketingowej, przeprowadzenie analizy SWOT, określenie celów marketingowych biblioteki. Przedstawiam poniżej efekty mojej pracy i zachęcam do innego - strategicznego spojrzenia na bibliotekę.

• Ocena aktualnej sytuacji marketingowej

2.1 Otoczenie marketingowe firmy

• Otoczenie wewnętrzne tworzą: zasoby biblioteki, zbiory, pracownicy
• Otoczenie zewnętrzne bliższe: stanowią je głównie jej użytkownicy: czytelnicy, słuchacze kolegium, nauczyciele, absolwenci
• Otoczenie zewnętrzne dalsze: dystrybutorzy książek, księgarnie ,regulacje prawne: statut, regulamin, nadzór instytucji sprawczej, biblioteka NKJO współpracuje z hurtowniami książek, księgarniami, dostawcami materiałów, nauczycielami, słuchaczami, innymi bibliotekami

2.2 Oferowane produkty i usługi

Biblioteka oferuje księgozbiór obcojęzyczny, jest on kolekcjonowany i dostosowany do charakteru nauczania w Nauczycielskim Kolegium Języków Obcych.

• Biblioteka NKJO gromadzi księgozbiór z wydzielonych dziedzin wiedzy, dostosowany do potrzeb kolegium, co czyni z niej bibliotekę specjalistyczną, językową.
• Wydłużony czas pracy
• Wypożyczanie weekendowe książek stanowiących księgozbiór podręczny
• Czasowe zwiększanie limitu książek
• Zróżnicowane zbiory, prócz książek biblioteka posiada bogaty zbiór multimediów
• Pomoc w indywidualnych zakupach książek (wówczas księgarnie udzielają większej bonifikaty dla bibliotek)
• Szeroką informację o możliwości pozyskania zbiorów obcojęzycznych w regionie
• Korzystanie z zasobów kolegium także po ukończeniu edukacji w naszej placówce

2.3 Rynek docelowy

Z biblioteki korzystają słuchacze NKJO, nauczyciele języków obcych, absolwenci kolegium, prezencyjnie studenci filologii angielskiej, niemieckiej i inne zainteresowane osoby.

Liczba słuchaczy jest proporcjonalna do aktualnego naboru do kolegium oraz ilości osób w nim się uczących, wzrasta zainteresowanie biblioteką klientów zewnętrznych. Rynek klientów biblioteki jest stabilny, produkty są aktualne, stale powiększa się kolekcja biblioteki.

Bibliotekarze dbają o swój rozwój a także o satysfakcję użytkowników biblioteki.

2.4 Analiza konkurencji

Na terenie miasta nie ma konkurencyjnej biblioteki językowej. Najbliższe nam są biblioteki językowe w Katowicach i Sosnowcu. Partnera w poszukiwaniach bibliotecznych z zakresu dydaktyki, metodyki partnera stanowi biblioteka pedagogiczna w Zabrzu.

Konkurencja jest dla nas partnerem, uzupełnieniem oferty.

2.5 Analiza możliwości i zagrożeń

Mocne strony 1. Właściwe miejsce Biblioteki w strukturze szkoły. 2. Dobra współpraca z władzami szkoły. 3. Dobre wyposażenie w sprzęt komputerowy podłączony do Internetu. 4. Zbiory zgodne z profilem Biblioteki. 5. Dogodne dla użytkowników godziny pracy. 6. Wykształceni, chętni do zdobywania wiedzy pracownicy.

Słabe strony 1. Brak katalogu on-line. 2. Zbyt mała powierzchnia, ograniczone możliwości dla czytelników. 3. Brak sal do nauki indywidualnej i grupowej. 4. Mała szatnia. 5. Zbyt mała ilość pracowników. 6. Niedostateczna znajomość języków obcych wśród bibliotekarzy. 7. Niskie uposażenia pracowników. 8. Brak perspektyw na zmianę lokalu na większy, przestronniejszy.

Szanse 1. Pozyskanie środków z Unii Europejskiej. 2. Uzyskanie wsparcia władz i pozyskanie nowego lokum dla biblioteki. 3. Rozwój społeczeństwa informacyjnego. 4. Zainteresowanie urzędów sprawujących nadzór nad Kolegiami, ich rozwojem. 5. Wzrost znaczenia w społeczeństwie poziomu posiadanego wykształcenia. 6. Wzrost środków budżetowych przeznaczonych na naukę oraz korzystne zmiany w spojrzeniu na instytucję przez jednostki centralne.

Zagrożenia 1. Brak wystarczających środków budżetowych. 2. Niekorzystne zmiany w ustawodawstwie dotyczącym nauki, szkolnictwa wyższego i działalności bibliotek. 3. Kurczenie się oferty ze strony dostawców. 4. Niski poziom produktów oferowanych przez dostawców. 5. Brak możliwości bezpośrednich zakupów w zagranicznych hurtowniach. 6. Brak zainteresowania ofertą dydaktyczną kolegium.

3. Cele marketingowe

Bieżące:

• Utrzymanie dobrego wizerunku firmy
• Wzmocnienie wizerunku przez działania PR
• Kontynuacja dobrej drogi rozwoju biblioteki

Perspektywiczne:

• Pozyskanie nowej bazy lokalowej, która umożliwi rozwój bibliotece
• Dostosowywanie biblioteki do nowoczesnych wzorców

4. Strategie marketingowe i programy działań

Pamiętając, iż produktem biblioteki i celem jej istnienia jest informacja i dobry dostęp do niej, na niej właśnie należy się skupić w strategii marketingowej biblioteki.

Cel strategiczny 1
Skuteczność w podaży produktu bibliotecznego
cele operacyjne:

• Szybkie reagowanie na potrzeby czytelnicze
• Elektroniczny dostęp do informacji o bibliotece i jej zbiorach
• Kreowanie dobrego wizerunku biblioteki, dbanie o niego
• Badanie opinii użytkowników biblioteki: ankiety, wywiady
• Selekcja, konserwacja, dbałość o estetykę kolekcji bibliotecznej

Zagrożenia wynikające z zaniechania realizacji celu: Zaniechanie informowania i dbania o wizerunek - to skazanie się na złe opinie użytkowników. Bez badania satysfakcji użytkowników trudno określić, jakie są braki w aktualnej podaży produktu bibliotecznego.

Cel strategiczny 2
Organizacja sprzedaży
cele operacyjne:

• Organizacja szkoleń bibliotecznych
• Elastyczność, zamawianie produktów zgodnie z życzeniem odbiorców, tworzenie księgozbioru dedykowanego
• Udostępnianie zbiorów z czytelni na preferencyjnych zasadach
• Modernizacja warsztatu informacyjno - wyszukiwawczego biblioteki

Zagrożenia wynikające z zaniechania realizacji celu: Biblioteka nie będzie postrzegana jako przyjazna otoczeniu, wzmocnienie wizerunku nie zostanie w efekcie uzyskane.

Cel strategiczny 3
Organizacja promocji
cele operacyjne:

• Informowanie o działalności i ofercie biblioteki : publikacje, reklama, informatory
• Stworzenie nowoczesnej strony internetowej z dostępem do katalogu on-line
• Poszerzanie oferty, stworzenie stanowisk do pracy indywidualne j i jedno - stanowiskowego laboratorium językowego
• Akcje promocyjne, na przykład: czasowe zwiększenie limitów wypożyczanych książek, zawieszenie kar itp.
• Uczestniczenie w dniach otwartych Kolegium

Zagrożenia wynikające z zaniechania realizacji celu: Brak działań w zakresie promocji sprawi, ze wizerunek pozostanie niezmieniony , a może i osłabiony.

Cele operacyjne	Przedsięwzięcia	Efekty
Cel strategiczny 1: Skuteczność w podaży produktu bibliotecznego
* Szybkie reagowanie na potrzeby czytelnicze	1. Odnotowywanie zapotrzebowania czytelniczego. 2. Szybkie zamawianie oczekiwanych produktów. 3. Informowanie o zakupionych na drodze kwerendy materiałach dla czytelników.	1. Zadowolenie klientów. 2. I dentyfikacja czytelników z własną biblioteką. 3. Poszerzenie księgozbioru o poszukiwane tytuły.
* Elektroniczny dostęp do informacji o bibliotece i jej zbiorach	1. Zmodyfikowanie aktualnego katalogu. 2. Udostępnienie katalogu on-line. 3. Utworzenie strony internetowej biblioteki.	1. Zwiększenie możliwości informowania o zasobach bibliotecznych. 2. Większa satysfakcja użytkowników.
* Kreowanie dobrego wizerunku biblioteki, dbanie o niego	1. Wprowadzenie marketingu proklienckiego. 2. Kształtowanie estetycznej i funkcjonalnej przestrzenie biblioteki. 3. Informowanie o wprowadzonych udogodnieniach czytelników.	1. Dobre samopoczucie użytkowników w bibliotece. 2. Zwiększenie komfortu poruszania się po przestrzenie bibliotecznej. 3. Utrwalenie więzi czytelnik- -biblioteka.
* Badanie opinii użytkowników biblioteki ankiety, wywiady	1. Przeprowadzenie badań użytkowników w formie wywiadów ( na bieżąco) oraz ankiety (1 raz do roku). 2. Na podstawie zanalizowanego materiału wprowadzać stosownych modyfikacji.	1. Dostosowanie do wymogów otoczenia swojej oferty.
* Selekcja, konserwacja, dbałość o estetykę kolekcji bibliotecznej	1. Systematyczne wydzielanie ze zbiorów książek przeznaczonych do selekcji. 2. Konserwacja księgozbioru przez introligatora.	1. Aktualizacja prowadzi do utrzymania kolekcji bibliotecznej zgodnej z oczekiwaniami adresatów. 2. Estetyczny wygląd księgozbioru.
Cel strategiczny 2: Organizacja sprzedaży
* Organizacja szkoleń bibliotecznych	1. Systematyczne przeprowadzanie szkoleń bibliotecznych dla słuchaczy 1. roku. 2. Indywidualne szkolenia w zakresie zgłaszanych potrzeb informacyjnych.	1. Przeszkolenie nowych użytkowników ułatwi im łatwe wejście w otoczenie biblioteki. 2. Zyskamy na wizerunku, jako oferujący pomoc w razie potrzeby.
* Tworzenie księgozbioru dedykowanego	1. Zamawianie książek zgodnych z zapotrzebowaniem odbiorców.	1. Wzrost liczby wypożyczeń.
* Udostępnianie zbiorów z czytelni na preferencyjnych zasadach	1. Udostępnianie księgozbioru z czytelni na wieczór, weekend. 2. Uzupełnienie księgozbioru, tak by pozycje z czytelni możliwe były do uzyskania w trakcie regularnych wypożyczeń .	1. Wzrost zadowolenia użytkowników spowodowany właściwą polityką prowadzenia zbiorów.
* Modernizacja warsztatu informacyjno- -wyszukiwawczego biblioteki	1. Wprowadzenie katalogu on-line. 2. Stworzenie nowoczesnej strony internetowej biblioteki. 3. Modernizacja opisów. 4. Wykonanie nowych rozdzielaczy działowych i alfabetycznych.	1. Użytkownik otrzymuje wielokierunkową pomoc, nie ma problemów z dotarciem do informacji.
Cel strategiczny 3: Organizacja promocji
* Informowanie o działalności i ofercie biblioteki	1. Przedstawianie oferty w jak najszerszy sposób poprzez: publikacje, reklamą, informatory, gazetki, ulotki.	1. Dobre i rzetelne poinformowanie czytelników o dziedzinach działalności biblioteki.
* Poszerzanie oferty, stworzenie stanowisk do pracy indywidualnej i jednostanowiskowego laboratorium językowego	1. Zainteresowanie ofertą wprowadzenia zmian dyrekcji oraz ewentualnych zainteresowanych. 2. Pozyskanie dodatkowego m-ca oraz funduszy. 3. Realizacja projektu. 4. Na bieżąco promowanie.	1. Uzyskanie w oczach dyrekcji i otoczenia opinii biblioteki innowacyjnej. 2. Pozyskanie akceptacji i funduszy. 3. Czytelnicy odczują, że w bibliotece dąży się do zmian oraz się je wprowadza.
* Akcje promocyjne	1. Czasowe zwiększenie limitów książek. 2. Zawieszenie pobierania kar.	1. Związanie czytelnika z biblioteką.
* Uczestniczenie w działaniach ogólno- kolegialnych	1. Uczestniczenie w dniach otwartych NKJO. 2. Wspieranie i współudział w imprezach, np. 10-lecie NKJO, itp.	1. Zaznaczanie istotnej roli biblioteki w tworzeniu organizacji.

Uwaga
Plan strategiczny może dotyczyć wielu aspektów pracy biblioteki. W zaproponowanym powyżej planie można by jeszcze umieścić informacje szczegółowe, dotyczące budżetu, kontroli wdrażania pomysłów strategicznych, terminach realizacji jego poszczególnych etapów oraz zadań a także osobach/zespołach za nie odpowiedzialnych. Nie uczyniłam tu tego jednak, gdyż takie uszczegółowienie konieczne jest dopiero w momencie realizacji takiego planu. Moja propozycja jest jedynie przyczynkiem do powstania szczegółowego planu marketingowego.

 

Przy opracowywaniu planu marketingowego korzystano z nast. publikacji:
1. Huczek M.: Marketing organizacji non profit. Sosnowiec, 2003
2. Sójka J. : Promocja w strategii marketingowej biblioteki. Poznań, 1994
3. Szymorowska T. E.: Strategia Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej-Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. W: Ogólnopolska Konferencja: Od strategii organizacji do polityki jakości - etapy wdrażania ISO 9001, Toruń 17-18 czerwca 2004 [online]. Toruń: Wojewódzka Biblioteka Publiczna-Książnica Kopernikańska w Toruniu, 2004, [dostęp 30.05.2006]. Dostępny w Internecie: http://www2.ksiaznica.torun.pl/odstrat/szymorowska.html
4. Wojciechowski J. : Marketing w bibliotece. Warszawa,1993