WSTĘP

Biblioteka szkolna, zgodnie z obowiązującymi dokumentami normującymi pracę biblioteki, służy realizacji programów nauczania i wychowania, edukacji kulturalnej i informacyjnej dzieci i młodzieży.
Od 2002 r. obowiązuje realizacja m.in. ścieżki "Edukacja czytelnicza i medialna", która nakłada obowiązek wyposażenia uczniów w wiedzę o bibliotece z jej zbiorami tradycyjnymi i nowoczesnymi, wiedzę o informacji, komunikacji międzyludzkiej za pomocą mediów i multimediów.
Program został opracowany z uwzględnieniem "Podstawy programowej" (Rozp. MENiS z dn. 26.02.2002 r. nr 458, Dz U nr 51/2002).
Ogólnym dążeniem jest przekształcenie bibliotek w nowoczesne ośrodki informacji, "centra medialne", oparte na nowoczesnych nośnikach, stwarzające nowe możliwości wyszukiwania, opracowywania, przetwarzania informacji możliwości a także kształtowania nowego typu czytelnika oraz tworzenia nowego typu kultury - "kultury informacyjnej".
Wymaga to współdziałania i współpracy całego środowiska szkolnego w realizacji ścieżki "Edukacja czytelnicza i medialna" na wszystkich zajęciach dydaktycznych, ciągłego kształtowania, rozwijania i doskonalenia wiedzy, umiejętności, postaw świadomego czytelnika - twórcy i odbiorcy informacji.
Biblioteka powinna sprzyjać realizacji nadrzędnego celu pracy edukacji - wszechstronnego rozwoju ucznia i wykształcenia u uczniów następujących cech:
- uczeń uznaje czytelnictwo jako wartość niezbędną i nadającą życiu sens,
- uczeń łączy umiejętność tworzenia różnych samodzielnych tekstów, w tym komunikatów medialnych, z możliwością osiągania sukcesu w szkole lub poza nią,
- uczeń ceni informację, nadając jej wartość wytworu przynoszącego określone korzyści.
Czytanie jako procesy umysłu od poziomu percepcji, rozumienia, interpretowania do poziomu receptywnego a także czytania krytycznego, stanowiącego punkt wyjścia dla procesu twórczego, powinno być formą uczenia się i uczestnictwa w kulturze, niezastąpioną przez żaden inny środek przekazu.
Uczeń powinien potrafić gromadzić, wyszukiwać, opracowywać, zanalizować, ocenić i przetworzyć zebrane informacje, a następnie zaprezentować rezultat tej pracy. Zobowiązany jest znać podstawowe zasady etyki dotyczące tworzenia informacji i prawa autorskiego.
Program przeznaczony jest do realizacji w ciągu trwania obu etapów kształcenia obejmujących klasy 0, nauczanie zintegrowane oraz klasy IV-VI.
Treści opracowanego programu stanowią wiedzę dotyczącą biblioteki jako instytucji, jej warsztatu informacyjnego oraz wiedzę dotyczącą procesów społecznego komunikowania i współczesnych środków komunikowania.
Program ma na celu przygotowanie uczniów poprzez realizację wymienionych treści programowych do możliwości kontynuowania kształcenia czytelniczego i medialnego w szkołach wyższego stopnia.

CELE PROGRAMU
w zakresie wiadomości, umiejętności, postaw

Zagadnienia dotyczące bibliotek, piśmiennictwa

I Zapoznanie z biblioteką szkolną jako zbiornicą dokumentów

II Zapoznanie z historią pisma, formami i materiałami piśmienniczymi

Zagadnienia dotyczące bibliotek, piśmiennictwa-form nowoczesnych

III Wskazanie nowoczesnych nośników tekstu

IV Wprowadzenie w świat mediów oraz podstawowych sposobów i procesów komunikowania się

Zagadnienia dotyczące sieci i typów bibliotek oraz ich zbiorów

V Korzystanie z zasobów różnych typów bibliotek

Zagadnienia dotyczące techniki poszukiwań w zbiorach

VI Korzystanie z warsztatu informacyjnego

Zagadnienia dotyczące techniki pracy z dokumentami bibliotecznymi, z informacją

VII Poszukiwanie, selekcja, gromadzenie, przetwarzanie, krytyczna analiza informacji pochodzących z różnych źródeł oraz ich prezentowanie

VIII Wykorzystanie przydatnych informacji w praktyce, w twórczym myśleniu i działaniu

Zagadnienia dotyczące rozwoju umysłu, osobowości

IX Rozwijanie sprawności umysłowych oraz zainteresowań, zamiłowań, potrzeb i nawyków czytelniczych; uwzględnienie indywidualnych uzdolnień uczniów

Zagadnienia dotyczące samokształcenia

X Doskonalenie metod samodzielnej pracy z różnorodnymi źródłami; higiena pracy umysłowej

Zagadnienia dotyczące poszanowania dorobku kultury

XI Kształcenie i utrwalanie nawyków kulturalnego obcowania z książką i innymi nośnikami informacji

XII Kształtowanie postawy szacunku dla polskiego dziedzictwa kulturowego w związku z globalizacją kultury masowej

Zagadnienia dotyczące sprawności posługiwania się nowoczesnymi narzędziami techniki

XIII Wdrożenie do efektywnego posługiwania się technologią informacyjną

FORMY I METODY PRACY DYDAKTYCZNO - WYCHOWAWCZEJ PRZY REALIZACJI PROGRAMU:
* Lekcje biblioteczne wyposażające uczniów w kompetencje niezbędne w korzystaniu z warsztatu informacyjnego biblioteki i z dokumentów zgromadzonych w bibliotece.
* Wycieczki uczniów do bibliotek pozaszkolnych, do archiwów, do muzeów, ośrodków informacji i różnych instytucji kultury.
* Indywidualny instruktaż udzielony przez bibliotekarza, zależnie od sytuacji i potrzeb użytkowników biblioteki.
* Grupowa lub indywidualna realizacja "Projektów...."
* Różne formy pracy z książką i innymi mediami we wszystkich formach procesu dydaktyczno - wychowawczego: na lekcjach, zajęciach fakultatywnych, na godzinie wychowawczej, w pracy domowej uczniów, na zajęciach pozalekcyjnych organizowanych przez bibliotekę, kół zainteresowań, organizacjach uczniowskich.

FORMY PRACY ZE WZGLĘDU NA ŚRODKI EKSPRESJI I SPECYFIKĘ ORGANIZACJI ROZBUDZAJĄCE ZAINTERESOWANIA CZYTELNICZE, ZAMIłOWANIA I MOTYWUJĄCE DO NAUKI CZYTANIA:
* Wizualne formy propagowania biblioteki i czytelnictwa
* Wykorzystanie środków audiowizualnych, komputerów, Internetu
* Formy żywego słowa
* Małe formy teatralne
* Konkursy czytelnicze
* Zajęcia rozrywkowe, gry i zabawy czytelnicze
* Formy synkretyczne - imprezy czytelnicze, drama

TREŚCI KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA

EWALUACJA PROGRAMU
nastąpi poprzez obserwacje nauczyciela bibliotekarza oraz testy sprawdzające poziom wiedzy i umiejętności a także postawy.

Umiejętność wykorzystania zdobytej wiedzy o bibliotekach i gromadzonych zbiorach, warsztacie informacyjnym, źródłach informacji, sposobach korzystania z nich a także efektów poszukiwań informacyjnych w praktyce oraz twórczym działaniu.

Uczeń powinien:
- znać regulamin biblioteki szkolnej, pozaszkolnej;
- poprawnie zachowywać się w bibliotece;
- znać terminy, pojęcia związane z biblioteką i nimi się posługiwać;
- znać rodzaje źródeł informacji zgromadzonych w bibliotece i z nich korzystać
- samodzielnie wybrać, wypożyczyć interesujący dokument;
- korzystać z usług szkolnego centrum informacji - przyswoić sposoby wyszukiwania informacji;
- rozumieć konieczność samokształcenia;
- szanować książki i dokumenty biblioteczne;
- rozwijać nawyk czytania - w różnych celach;
- dostrzegać uniwersalne wartości przekazywane poprzez utwory literackie.

Program został opracowany na podstawie dotychczasowych doświadczeń, wniosków z pracy z czytelnikami, analizy jakości pracy biblioteki. Możliwy jest do realizacji ze względu na wieloletnie prace mające na celu utworzenie biblioteki jako centrum środków przekazu informacji w szkole (UNESCO, IASL, IFLA ~ 1970), m.in.: organizowanie warsztatu informacyjnego, gromadzenie specjalistycznych zbiorów, organizowanie bazy lokalowej (czytelnia, magazyn zbiorów). Czytelnicy są systematycznie zapoznawani i wdrażani do korzystania z biblioteki, wypracowane zostały metody współpracy z gronem nauczycielskim, kołami zainteresowań itp. Zajęcia organizowane są ze wszystkimi typami czytelników (uczniami zdolnymi, wymagającymi pomocy w nauce itp.) Wysoki poziom czytelnictwa uczniów jest poparty m.in. wynikami egzaminów klas VI i przedstawia się następująco: ocena dobra w klasach starszych, a w nauczaniu początkowym - bardzo dobra. Zostały przydzielone dodatkowe godziny pracy w bibliotece, co umożliwiło wykonywanie zamierzonych zadań. Biblioteka, w której będzie realizowany program , spełnia niezbędne wymagania i dalszy jej rozwój został ujęty w planie "Wizja i misja szkoły" oraz innych dokumentach szkoły.