CEL OGÓLNY: Przekonanie ucznia o konieczności ekologicznego trybu życia, tj. oszczędzania wody, energii, zmniejszania ilości odpadów. Kształtowanie aktywnej postawy w poczynaniach związanych z ochroną przyrody. Zachęcanie uczniów do prowadzenia ekologicznego trybu życia.

METODY PRACY:
- podające: pogadanka, objaśnienia, problemowe,
- aktywizujące: układanka wyrazowa, śnieżna kula,

ŚRODKI DYDAKTYCZNE:
kolorowe karteczki - paseczki do podziału na grupy, karty pracy dla trzech grup, rozsypanka wyrazowa ( zdrowie oszczędzaj i czas, i prąd, i wodę, i gaz), arkusz szarego papieru, kolorowe flamastry (zielone, niebieskie, czerwone, czarne), karteczki, karton do zapisania kontraktu, ankiety dla każdego ucznia.

PRZEBIEG ZAJĘĆ:

I Wprowadzenie.
1. Czynności organizacyjno - porządkowe. Nauczyciel: wita uczniów na zajęciach.
2. Pogadanka wstępna. Nauczyciel wyjaśnia, że styl życia wpływa na środowisko naturalne, w tym na wyczerpywanie zasobów naturalnych. Nauczyciel mówi, np.: miliony lat temu rosły na Ziemi potężne rośliny, z których powstał węgiel kamienny i brunatny. Z innych organizmów powstała ropa naftowa i gaz ziemny. Te surowce do dzisiaj wykorzystuje człowiek. Węgiel przyczynił się do rozwoju wielu dziedzin przemysłu. W wielu przypadkach energia elektryczna i cieplna w naszych domach, odzież, a nawet lekarstwa mają związek z węglem. Jednak życie człowieka zależy głównie od spożywanych pokarmów. Dostarcza je Ziemia i jej organizmy. Człowiek wydobywa z Ziemi jej bogactwa mineralne, czerpie wodę, pozyskuje drewno z lasów, odławia ryby z mórz, zużywa ogromne ilości tlenu z powietrza. Natomiast daje Ziemi ścieki, odpadki, śmieci, spaliny... Skutki jego działań - to np.: wyczerpywanie się bogactw mineralnych, ubytek czystych wód, zmniejszanie się powierzchni lasów, śmierć wielu gatunków roślin i zwierząt, coraz więcej odpadów. Człowiek musi korzystać z zasobów przyrodniczych Ziemi, ale powinien to robić oszczędnie.
3. Zabawa w strażników - praca uczniów w trzech grupach.
Nauczyciel: dzieli uczniów na trzy zespoły, uczniowie losują kolorowe karteczki - paseczki, czerwone, żółte i zielone. Pierwszą grupę tworzą uczniowie z czerwonymi paseczkami, druga - to paski żółte, trzecia - zielone. Wydaje polecenia dla grup. Obserwuje pracę grup - służy pomocą. Po odczytaniu uzupełnionych kart pracy zachęca do dyskusji.
Uczniowie: w zespołach wypełniają karty pracy, przedstawiają efekty swej pracy klasie.

4. Ułożenie z rozsypanki wyrazowej motta lekcji, słów Andrzeja Nowickiego "Zdrowie oszczędzaj i czas, i prąd, i wodę, i gaz."
Nauczyciel: przypina do tablicy magnesami wyrazy "rozsypane".
Uczniowie: pracując indywidualnie, próbują rozszyfrować zdanie i odczytać hasło. Nauczyciel przypina je na tablicy.
5. Sformułowanie i podanie tematu. Nauczyciel zapisuje go na tablicy : Jak żyć w zgodzie z przyrodą?

II Rozwinięcie.
1. Nauczyciel podaje temat dyskusji - "Jak prowadzić prośrodowiskowy styl życia?" - do opracowania metodą śnieżnej kuli.
Nauczyciel rysuje na arkuszu papieru duży okrąg - symbolizujący śnieżną kulę. Uczniom rozdaje karteczki i kolorowe flamastry (zielone, niebieskie, czerwone, czarne).
Uczniowie samodzielnie znajdują sposoby rozwiązania problemu i zapisują je na kartkach zielonym kolorem.
Nauczyciel przypina kartki z odpowiedziami na obwodzie koła. Następnie uczniowie w parach wspólnie ustalają rozwiązanie problemu, zapisują je na kartkach kolorem niebieskim i przyczepiają na obwodzie okręgu, bliżej środka.
Kolejnym etapem dyskusji jest praca w kilkuosobowych zespołach, które uzgadniają wspólne dla siebie stanowisko, zapisują je na kartce kolorem czerwonym i przypinają na tablicy jeszcze bliżej środka okręgu. Zakończeniem dyskusji jest podjęcie wspólnej decyzji przez całą klasę, zapisanie jej na kartce czarnym kolorem i umieszczenie w centrum okręgu.
2. Nauczyciel odczytuje wspólne stanowisko klasy i zapisuje je na kartonie jako - mój kontrakt ze środowiskiem - uczniowie podpisują ten kontrakt.

III Podsumowanie.
1. Wykonanie krótkiej ankiety: nauczyciel rozdaje ankiety, uczniowie odpowiadają na pytania, zakreślając znakiem X wybraną odpowiedź. Odczytanie wyników ankiety wg skali.
Czy moja rodzina żyje w zgodzie z przyrodą?
1. Czy ty lub ktoś z rodziny zbiera któryś z wymienionych przedmiotów do wtórnego przerobu?
a) gazety
b) puszki aluminiowe
c) szklane butelki i słoiki
d) wyroby z plastiku
e) ubrania
2. Jakie rodzaje dezodorantów są używane w twoim domu?
a) w kulce
b) w aerozolu
c) żaden
3. Czy pozostawiasz światło zapalone, kiedy wychodzisz z pokoju?
a) zawsze
b) często
c) nigdy
4. Jeśli rodzina ma samochód, to czy jest on:
a) na benzynę bezołowiową
b) na benzynę zwykłą
c) na ropę
d) jest zaopatrzony w katalizator
5. Jeśli wybierasz się na drugi koniec miasta, czy wolisz:
a) iść pieszo czy jechać rowerem
b) prosić kogoś, by cię podwiózł samochodem
c) jechać autobusem
6. Czy kupujesz napoje:
a) w zwrotnych butelkach
b) w kartonach
c) w butelkach plastikowych
7. Czy pojemniki na jajka w twoim domu są:
a) plastikowe
b) kartonowe
c) z pianki polistyrenowej
d) bez względu na to, z czego są, używamy je wielokrotnie
8. Czy temperatura w twoim pokoju wynosi:
a) poniżej 18 stopni C
b) 18 -21
c) powyżej 21
9. Czy kupuje się papier toaletowy w twoim domu:
a) całkowicie makulaturowy
b) częściowo makulaturowy
c) nieoznakowany
10. Czy kupujesz warzywa i owoce:
a) luzem
b) opakowane
11. Jaki rodzaj toreb na zakupy jest używany w twoim domu?
a) z materiału lub koszyk
b) reklamówki wielokrotnie używane
c) reklamówki jednorazowe
12. Czy w twoim domu używane są pojemniki aerozolowe?
a) tak
b) nie
13. Czy zwykle kąpiesz się :
a) w wannie
b) pod prysznicem
14. Ile elektrycznych urządzeń kuchennych znajduje się w twoim domu?
a) 10 lub więcej
b) 5 - 9
c) mniej niż 5
15. Jeśli w domu jest pralka automatyczna, czy używana jest wtedy, gdy bęben jest niewypełniony?
a) zawsze
b) zwykle
c) rzadko lub nigdy
16. Czy w twoim domu używa się papierowych ręczników i serwetek?
a) często
b) rzadko
c) nigdy
17. Czy twój dom jest dobrze zabezpieczony od przeciągów?
a) tak, nieźle
b) tak, bardzo dobrze
c) nie jest zabezpieczony

WYNIKI

1. a - 1, b - 1, c - 1, d - 2, e - 1; 2. a - 1, b - 0, c - 2; 3. a - 0, b - 1, c - 2; 4. a - 0, b - 1, c - 0, d - 2, gdy nie na samochodu - 4p.; 5. a - 3, b - 0, c - 1; 6. a - 2, b - 0, c - 0; 7. a - 0, b - 1, c - 0, d - 2; 8. a - 2, b - 1, c - 0; 9. a - 2, b - 1, c - 0; 10. a - 2, b - 0, 11. a - 2, b - 1, c - 0; 12. a - 0, b - 2; 13. a - 0, b - 2; 14. a - 0, b - 1, c - 2; 15. a - 2, b - 1, c - 0; 16. a - 0, b - 1, c - 2; 17. a - 1, b - 2, c - 0:

JEŚLI UZYSKAŁEŚ: 0 - 9 - tak, jeszcze wiele jest do zrobienia w twoim domu. 10 - 21 - zaczynasz powoli nabierać "jasnozielonego" koloru, 22 - 37 - stajesz się coraz bardziej zielony, 38 - 45 - zdecydowanie stoisz po zielonej stronie - żyjesz w zgodzie z przyrodą. Dobra robota, ale nie ustawaj na tym!

1. Podsumowanie zajęć - wyciągnięcie wniosków na podstawie ankiety.
2. Zadanie pracy domowej: Porozmawiajcie z rodzicami o wynikach waszych ankiet i zapoznajcie swe rodziny z kontraktem, który podpisaliście na dzisiejszych zajęciach.
Ułożone przez was hasła zachęcające do oszczędzania proszę ładnie napisać na kartonie (może być na komputerze) - byśmy mogli je zawiesić na szkolnej gazetce ogłoszeń.

Bibliografia:
GAŁCZYŃSKA E., SZCZEPAŃSKA E., WERNIK E, Konspekty godzin wychowawczych dla klas IV - VIII Płock 1995
KĄKOL J.A. Edukacja ekologiczna w szkole podstawowej Warszawa 2002