WARSZTATY BIBLIOTEKARSKIE NUMER 3(15), WRZESIEŃ 2005PoprzedniNastępny

 

Serwis BPP | Warsztaty Bibliotekarskie | 2005 nr 3 | Praca Pedagogicznej Biblioteki ...

Salomea Mandat
nauczyciel bibliotekarz Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Łodzi - Filia w Pabianicach

 
  Praca Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej - Filii w Pabianicach na rzecz lokalnego środowiska  
     
 

    Placówka w Pabianicach, podobnie jak inne biblioteki pedagogiczne, jest ważnym ogniwem polskiego systemu oświaty. Jej powstanie i rozwój wkomponowane są w historię szkolnictwa i trwale z nią związane.
    Wypełniając swe zadania statutowe, Biblioteka służy kształcącym się i doskonalącym nauczycielom, studentom przygotowującym się do zawodu nauczyciela, uczniom szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych oraz wszystkim innym osobom zainteresowanym dokształcaniem.
    Działalność Biblioteki w środowisku lokalnym na przestrzeni prawie pięćdziesięciu lat funkcjonowania była bardzo zróżnicowana.
    Początkowo były to tylko wystawy nowości wydawniczych prezentowane podczas konferencji dyrektorów szkół. Później zakres działalności został wzbogacony o prowadzenie lekcji bibliotecznych oraz praktyk dla uczniów szkół średnich o profilu pedagogicznym.
    W ostatnich dziesięciu latach Biblioteka przyjęła bardzo szeroką i zróżnicowaną formę działalności. Realizowane przedsięwzięcia można określić mianem działalności edukacyjnej na rzecz dzieci i młodzieży szkolnej oraz jako działania wspierające proces dydaktyczno-wychowawczy nauczycieli i doskonalące ich warsztat pracy.
    Pabianicka Filia Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Łodzi ściśle współpracuje z lokalnym środowiskiem oświatowym. Dzięki tej współpracy do szkół trafiają informacje o nowościach wydawniczych, organizowane są szkolenia metodyczne dla nauczycieli bibliotekarzy i nauczycieli przedmiotów oraz konkursy czytelnicze.
    Biblioteka współpracuje ze wszystkimi pabianickimi przedszkolami, szkołami podstawowymi, gimnazjalnymi oraz ponadgimnazjalnymi.
Zakres współpracy dotyczy:
- Realizowania edukacji czytelniczej i medialnej.
- Propagowania wiedzy o regionie.
- Rozwijania wśród uczniów zainteresowań czytelniczo-bibliofilskich.
- Organizowania szkoleń i spotkań metodycznych dla bibliotekarzy i nauczycieli przedmiotów.
- Wspieranie działań profilaktyczno-wychowawczych szkoły.

Realizowanie edukacji czytelniczej i medialnej

    Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego wydane w 1999 roku wprowadziło do polskiego systemu nauczania pojęcie "międzyprzedmiotowych ścieżek edukacyjnych". Jedną z tych ścieżek jest edukacja czytelnicza i medialna. Jest ona realizowana poprzez organizowanie i prowadzenie w bibliotece lekcji bibliotecznych. Działalność ta prowadzona była wcześniej pod nazwą przysposobienia bibliotecznego.
    Prowadzona obecnie edukacja czytelnicza i medialna ma na celu przygotowanie uczniów do korzystania ze zbiorów biblioteki, sprawnego wyszukiwania informacji, właściwego doboru źródeł i umiejętnego ich selekcjonowania. Dzięki odpowiednio przygotowanym ćwiczeniom praktycznym młodzież nabywa umiejętność wyszukiwania w katalogu opisów poszukiwanych książek, przyswaja sobie wiedzę, czym jest sygnatura, uczy się, jak poprawnie wypełniać rewers. Podczas wspólnej pracy w grupie uczniowie oswajają się z biblioteką o charakterze naukowym, jakim jest biblioteka pedagogiczna.
    Odpowiednio prowadzone zajęcia są ponadto dobrym sposobem na przeciwdziałanie lękowi przed biblioteką, zjawisku słabo znanemu, fachowo określanego nazwą "library anxiety".
    Prowadząc działalność edukacyjną, Biblioteka skupia się szczególnie na szkołach gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych, bowiem uczniowie tych typów szkół stanowią grupę potencjalnych klientów biblioteki. Niemniej i uczniowie szkół podstawowych są mile widzianymi gośćmi.
    W maju 2005 roku Biblioteka po raz pierwszy zaprosiła wszystkie pabianickie przedszkola do udziału w akcji pt. "Dni Otwarte dla Przedszkolaka".
    Celem przedsięwzięcia było promowanie kultury czytelniczej wśród najmłodszych dzieci. Akcja wsparta została przez Wydział Edukacji Kultury i Zdrowia Urzędu Miejskiego w Pabianicach, który przekazał środki finansowe na zakup słodyczy dla przedszkolaków.
    Ponieważ dzieci szybko się nudzą, przygotowano dla nich bardzo zróżnicowane i urozmaicone zajęcia. Złożyły się na nie: projekcje filmów edukacyjnych, słuchanie piosenek z płyt CD, zabawy, quizy nawiązujące do postaci znanych z bajek oraz głośne czytanie wierszy. Jednak najważniejszym punktem zajęć było oglądanie i czytanie książek specjalnie na ten cel przekazanych przez sponsora. Piękne, kolorowe wydawnictwa z serii: "Moje poczytanki", "Poczytaj mi, mamo" oraz bogato ilustrowane książki autorstwa Joanny Papuzińskiej - ogółem ponad 60 vol. - przekazane zostały przez sponsora - Pabianickie Zakłady Graficzne.
    Wizyty przedszkolaków w bibliotece poprzedzone zostały zaproszeniem do wykonania prac plastycznych na temat: "Biblioteka w wyobraźni przedszkolaka". Napłynęło ponad 100 prac: akwarel, kolaży, "kolorowanek", a nawet prace wykonane techniką origami. Były one prezentowane na wystawie w wypożyczalni i wszystkie dzieci mogły je podziwiać podczas akcji "Drzwi Otwartych dla Przedszkolaka", która pierwotnie była zaplanowana na tydzień, lecz ze względu na ogromne zainteresowanie trwało miesiąc.
    W tym czasie bibliotekę odwiedziło 222 dzieci z 11 pabianickich przedszkoli. Dzieci zwiedziły bibliotekę. Najbardziej intrygowały ich szafki katalogowe /fajne skrzynki!/ i stara maszyna do pisania, która w dobie komputerów okazała się atrakcją!!!
    Bardzo wzruszająca była lekcja, w której udział brały dzieci z przedszkola integracyjnego. Uczestniczył w niej chłopiec z porażeniem mózgowym, którego przyniosła matka na rękach. Uznała wycieczkę do biblioteki za ważną dla swojego dziecka, zadała sobie trud, by mógł w niej brać udział.

Propagowanie wiedzy o regionie

    W działalności biblioteki, także pedagogicznej, nie może zabraknąć treści związanych z poszerzaniem wiedzy o regionie.
    Ostatnia reforma oświaty i wprowadzenie do szkół ścieżki międzyprzedmiotowej - edukacja regionalna - spowodowało zainteresowanie zarówno ze strony nauczycieli, jak i uczniów, materiałami dotyczącymi historii najbliższej okolicy.
    Szczególnym zainteresowaniem cieszą się zwłaszcza miejscowe legendy i podania ludowe. Ponieważ biblioteka nie posiadała tych materiałów, zostały one wyszukane, zebrane i opublikowane przez bibliotekarkę. Zbiory do poszukiwań w tym zakresie udostępniło Muzeum Miasta Pabianic.
    Opracowany materiał służy nie tylko indywidualnym czytelnikom. Został on wykorzystany do przygotowania i przeprowadzenia konkursu "Legendy o moim mieście". Był on adresowany do dzieci pięcio- i sześcioletnich. Warunkiem uczestnictwa było wykonanie plakatu tematycznie związanego z legendami i historią Pabianic. Dodatkową oprawą konkursu były zabawy, w których brały udział trzyosobowe zespoły dzieci z poszczególnych przedszkoli. Przedszkolaki ubrane w ozdobne, historyczne stroje, rozwiązywały krzyżówki, rebusy - wszystko tematycznie związane z legendami Pabianic. Dla dzieci była to znakomita lekcja regionalizmu, połączona z zabawą, pozwalająca wykorzystać ekspresję twórczą. Wszystkie wykonane plakaty były zainspirowane wcześniej poznanymi legendami, bardzo kolorowe i przepięknie wykonane w większości techniką collage. Przy tworzeniu prac dzieci wykazały się nie tylko wiedzą, ale i pomysłowością, oryginalnością i niesamowitą wyobraźnią. Cel przedsięwzięcia - inspirowanie do rozwijania wartości estetycznych u dzieci, wyzwalanie aktywności artystycznej, umożliwienie kreatywnego uczestnictwa w tworzeniu kultury - został w pełni osiągnięty.
    Legendy weszły także do programu autorskiego "Pabianice - moja mała Ojczyzna", który został opracowany przez nauczycielki Przedszkola Miejskiego nr 4 w Pabianicach i jest obecnie w tym przedszkolu realizowany. Celem przedsięwzięcia było kształtowanie w dziecku poczucia więzi z miejscem zamieszkania, poznawanie własnych korzeni, rozwijanie regionalnego patriotyzmu, uwrażliwienie na wartości kulturowe środowiska lokalnego, kształtowanie szacunku wobec dorobku przeszłych pokoleń. Przy tworzeniu programu wykorzystane zostały również zestawienia bibliograficzne: "Historia Pabianic" i "Regionalizm" oraz materiały pt. "Stroje naszych pradziadków" opracowane przez bibliotekarkę.
    Zarówno legendy, jak i zestawienia przekazane zostały do bibliotek szkolnych, z którymi biblioteka współpracuje. Są wykorzystywane przez nauczycieli w procesie realizowania ścieżki międzyprzedmiotowej: "Edukacja regionalna".
    Na bazie pabianickich legend zorganizowane zostały w czytelni biblioteki zajęcia szkoleniowe dla nauczycieli nauczania zintegrowanego. Zajęcia pt. "Legendy pabianickie jako element edukacji regionalnej w kształceniu zintegrowanym" zorganizowała biblioteka we współpracy z doradcą metodycznym kształcenia zintegrowanego, mgr Sabiną Krac.
    W ramach propagowania wiedzy o regionie powstała wystawa pt. "Pabianice wczoraj i dziś". Celem wystawy było zapoznanie z historią Pabianic, pogłębianie wiedzy o własnym regionie oraz kształtowanie przynależności do "małej Ojczyzny". Wystawa składała się z dwóch części: materiałów przedstawiających dawne Pabianice oraz części obrazującej współczesne oblicze miasta. Ekspozycja powstała dzięki współpracy z Muzeum Miasta Pabianic i PTTK-iem, które udostępniły swoje materiały archiwalne. Były to dawne fotografie, kopie starych, unikatowych pocztówek, które złożyły się na pierwszą część wystawy. Wykorzystane zostały również materiały ikonograficzne dotyczące Pabianic, wyszukane w Internecie. Druga część wystawy pt. "Fotografie współczesnego miasta" - powstała z materiałów udostępnionych ze zbiorów prywatnych oraz przekazanych przez Wydział Promocji Urzędu Miasta Pabianic.
    Zainteresowanie wystawą było inspiracją do zorganizowania lekcji regionalizmu dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Zajęcia zostały wzbogacone o filmy video pt. "Pabianice" i "Miasta z herbem - Pabianice". Do udziału w lekcjach zaproszeni zostali przewodnicy Koła PTTK, którzy chętnie dzielili się z młodzieżą swoją szeroką wiedzą, dotyczącą historii Pabianic. Na zajęciach wykorzystane zostały legendy oraz materiały zgromadzone na wystawie. Celem lekcji było zapoznanie z historią Pabianic, kształtowanie postawy patriotyzmu wobec swojej "małej Ojczyzny", budzenie szacunku do historii a także ćwiczenie umiejętności wyszukiwania w katalogu materiałów dotyczących regionu. Ogółem w lekcjach regionalizmu udział wzięło 175 uczniów ze szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych.
    Rozwój lokalnej oświaty został zapoczątkowany przez Polską Macierz Szkolną. Organizacja powołana została do życia na terenie Pabianic w 1905 roku. Biblioteka we współpracy z Muzeum Miasta Pabianic zorganizowała wystawę upamiętniającą 100. rocznicę tego historycznego, a zarazem ważnego wydarzenia. 24 maja 2005 roku odbyło się uroczyste otwarcie wystawy, na której prezentowane były materiały ikonograficzne, książki z pieczęciami Polskiej Macierzy Szkolnej, kopie artykułów z ówczesnej prasy, przedstawiające działalność szkół i czytelni ludowych, będących zaczątkiem przyszłych bibliotek.
    Podczas uroczystości otwarcia wystawy przedstawiony został wnikliwy i ciekawy odczyt dotyczący historii Polskiej Macierzy Szkolnej, jej walki o rozwój szkolnictwa, zaangażowanie przy tworzeniu czytelni ludowych. Odczyt przygotował i przedstawił kustosz miejscowego Muzeum, p. Robert Adamek. Uroczystość otwarcia wystawy zaszczycił swą obecnością Prezydent Miasta Pabianic, prof. Jan Berner.

Rozwijanie wśród uczniów zainteresowań czytelniczo-bibliofilskich

    Żyjemy w XXI wieku, w epoce całkowicie zdominowanej przez elektroniczne media. Wciąż słychać opinie o uzależnieniu dzieci i młodzieży od komputera oraz wszechobecnego Internetu. Jakby na przekór atakującej nas ze wszystkich stron nowoczesności, biblioteka stara się skierować zainteresowania młodzieży w swoją stronę poprzez organizowanie konkursów literackich i czytelniczych. W 2002 roku został ogłoszony "Międzyszkolny Konkurs na Projekt Exlibrisu". Miał on na celu inspirowanie uczniów do rozwijania zainteresowań czytelniczo-bibliofilskich. W konkursie udział wzięły pabianickie szkoły podstawowe oraz gimnazjalne.
    Równolegle z pracami uczniów nad projektami biblioteka czyniła starania o pozyskanie profesjonalnych exlibrisów. Prośby o ich przesłanie zostały wysłane do bibliotek polskich i zagranicznych pocztą elektroniczną. Udało się zgromadzić pokaźny zbiór exlibrisów.
     Materiały nadesłały biblioteki o bogatych tradycjach historycznych: Jagiellońska, Kórnicka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, wiele bibliotek publicznych, pedagogicznych oraz akademickich. Ekslibrisy dotarły z odległej National Library of Australia, National Library of Canada. Przysłały je również biblioteki europejskie m.in.: Biblioteca Nacional Espana, Nasjonalbiblioteket - Norwegia, King Library of Sweden, National Library of Wales.
    Celem konkursu było zainteresowanie uczniów biblioteką oraz zainspirowanie do tworzenia własnych, rodowych exlibrisów - tak jak w dawnych czasach - gdy książka była rarytasem, a posiadanie własnego exlibrisu - zaszczytem.
    Rozwijaniu zainteresowań książką wśród młodzieży służą również konkursy czytelnicze. Biblioteka zorganizowała / we współpracy z II LO im. Królowej Jadwigi w Pabianicach/ powiatowy konkurs "Czytamy Gombrowicza". Celem konkursu było popularyzowanie twórczości Witolda Gombrowicza, związane z obchodami 100. rocznicy jego urodzin oraz obchodami Roku Gombrowiczowskiego przypadającego na rok 2004. W konkursie wzięli udział uczniowie szkół ponadgimnazjalnych powiatu pabianickiego. Całej imprezie towarzyszyła wystawa pt. "Portret intersemiotyczny utworów Witolda Gombrowicza". Były to prace plastyczne wykonane przez uczniów II LO.
    W 2005 roku biblioteka zorganizowała we współpracy z bibliotekami: Zespołu Szkół nr 3 w Pabianicach oraz Zespołu Szkół Rolnicze Centrum Kształcenia Ustawicznego w Widzewie Konkurs na Parafrazę Wiersza. Konkurs miał na celu popularyzowanie czytelnictwa, rozwijanie zainteresowań poezją oraz inspirowanie do podejmowania samodzielnych prób twórczych.
    Młodzież jest bacznym obserwatorem otaczającej nas rzeczywistości. W swoich utworach odniosła się zarówno do środowiska szkolnego, ale także do wydarzeń społeczno-politycznych. Prace były zróżnicowane tematycznie. Dominowała satyra i komizm, choć nie zabrakło też utworów głęboko refleksyjnych. Okazuje się, że sporo młodych ludzi pisze "do szuflady" i udział w tego typu konkursach jest okazją do zaprezentowania własnej twórczości.
    Najważniejszym punktem każdego konkursu jest uroczystość wręczenia nagród, dyplomów, podziękowań - moment docenienia za wykonaną pracę.
    Od niedawna dodatkową atrakcją uświetniającą uroczystość wręczania nagród są występy teatralne. Wzbogacają one i uatrakcyjniają imprezę, natomiast dla młodzieży są okazją do zaprezentowania własnych umiejętności.
    Podczas konkursu "Czytamy Gombrowicza" wystąpili uczniowie z Koła Teatralnego przy II LO w Pabianicach, prowadzonego przez polonistę Przemysława Pałosza. Uczniowie przedstawili wówczas "Lekcję Gombrowicza".
    Natomiast podczas finału Konkursu na Parafrazę Wiersza wystąpiła grupa teatralna uczniów z Zespołu Szkół nr 3 w Pabianicach prowadzona przez bibliotekarkę Małgorzatę Twardawą. Młodzi "aktorzy" przedstawili współczesną wersję znanej sztuki "Amor szekspirowski, czyli Romeo i Julia nieco odmieniony". Występ był niezwykle ekspresyjny i bardzo podobał się publiczności.

Szkolenia dla bibliotekarzy i nauczycieli przedmiotów

    Jednym z celów działalności bibliotek pedagogicznych jest nadzór merytoryczny nad bibliotekami szkolnymi, udzielanie im instruktażu, prowadzenie szkoleń, przygotowywanie materiałów bibliograficznych.
    Biblioteka prowadzi od wielu lat działania o powyższym charakterze zarówno dla nauczycieli bibliotekarzy, jak i nauczycieli przedmiotów.
    W ciągu ostatniego roku, zgodnie z oczekiwaniami środowiska bibliotekarskiego, zorganizowano spotkanie dotyczące opisu bibliograficznego i jego zastosowania w bibliografii załącznikowej. Szkolenia w tym zakresie, w sposób bardzo kompetentny, przejrzysty i rzeczowy przeprowadziła Małgorzata Janik - doradca metodyczny ds. bibliotek szkolnych i pedagogicznych przy Wojewódzkim Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli.
    Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom nauczycieli bibliotekarzy, zorganizowane zostały również zajęcia warsztatowe na temat: "Mierzenie jakości pracy biblioteki szkolnej". Zajęcia przeprowadziły Małgorzata Janik - oraz Jolanta Walkiewicz - bibliotekarz Medycznego Studium Zawodowego.
    Również pod kątem potrzeb nauczycieli od ponad dziesięciu lat Biblioteka organizuje wystawy: przewodników metodycznych, podręczników szkolnych, scenariuszy lekcji, materiałów zawierających kryteria oceniania, materiałów przygotowujących do matury. Wszystkie publikacje pozyskiwane są od wydawców nieodpłatnie. W ten sposób zbiory biblioteczne wzbogacone zostały o kilka tysięcy woluminów. Nauczyciele natomiast mogli zapoznać się z najnowszymi publikacjami dotyczącymi ich warsztatu pracy: kompetencji nauczyciela, kompetencji menedżera oświaty, awansu zawodowego, komunikacji społecznej oraz badania i podnoszenia jakości pracy szkoły.
    W tym roku po raz pierwszy zorganizowany został w bibliotece kurs dokształcający z oferty WODN. Nauczyciele, zamiast dojeżdżać do Łodzi, mogli uczestniczyć w szkoleniu na miejscu w Pabianicach.

Wspieranie szkolnych działań profilaktyczno-wychowawczych szkoły

    W ramach działań profilaktyczno-wychowawczych Biblioteka przygotowała wystawę publikacji związanych z problemem agresji i przemocy. Materiały tworzą tzw. "wędrującą bibliotekę", która wypożyczana jest na krótki okres do placówek oświatowych. Celem wystawy jest uświadomienie zagrożeń płynących z agresji i przemocy, profilaktyka wśród młodzieży, a przy okazji również forma promowania biblioteki w środowisku lokalnym.
    Publikacje prezentowane są przez nauczycieli na posiedzeniach rad pedagogicznych, wykorzystywane dla pedagogizacji rodziców, a przede wszystkim służą pedagogom szkolnym celem przygotowania pogadanek dla młodzieży w ramach szkolnego programu profilaktycznego - w myśl zasady: "lepiej zapobiegać niż leczyć".
    Celem promowania biblioteki w środowisku lokalnym do wystawy dołączona została również krótka informacja o pochodzeniu publikacji: nazwa biblioteki, adres, numer telefonu, godziny pracy.
    Drugim ważnym działaniem w ramach cyklu "zagrożenia dzieci i młodzieży" było zorganizowanie spotkania pt. "Sekty i nowe ruch religijne", skierowanego do nauczycieli, pedagogów, rodziców, katechetów. Podczas spotkania zaprezentowanych zostało około 200 książek, broszur i folderów wydawanych przez sekty oraz ponad 100 prac potępiających nowe ruchy religijne. Wśród tych ostatnich znalazły się krytyczne artykuły z prasy pedagogicznej, przykładowe scenariusze zajęć. Przedstawiono również materiały zawierające adresy placówek udzielających pomocy osobom zainteresowanym.
    Uczestnicy spotkania mieli okazję dowiedzieć się, w jaki sposób rozpoznać sektę, jak i dlaczego werbuje ona wyznawców. Obejrzeli również film dokumentalny pt. "Czas kultu, czas sekty" w reżyserii Wojciecha Majewskiego.
    Spotkanie cieszyło się dużym zainteresowaniem. Poza nauczycielami, pedagogami szkolnymi i katechetami licznie wzięli w nim udział policjanci z miejscowej Komendy Policji.
    Jeden z uczestników spotkania napisał w Kronice: "wystawa jest pożytecznym memento - zgromadzone materiały niepokoją, a zarazem otwierają oczy na nowe zjawiska".
Biblioteka w Pabianicach jest placówką otwartą na potrzeby najbliższego środowiska. Stara się sprostać oczekiwaniom obecnych klientów, a poprzez aktywną działalność i promocję w lokalnych mediach zyskiwać nowych, poszerzając w ten sposób grono swoich czytelników.

 
 

 

Praca Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej - Filii w Pabianicach na rzecz lokalnego środowiska / Salomea Mandat // W: Warsztaty Bibliotekarskie [Dokument elektroniczny] / red. nacz. Wiesława Olczykowska. - Czasopismo elektroniczne. - Nr 3/2005 (15) wrzesień. - Piotrków Trybunalski : Biblioteka Pedagogiczna, 2005. - Tryb dostępu: http://www.pedagogiczna.edu.pl/warsztat/2005/3/050311.htm. - ISSN 1732-7008