WARSZTATY BIBLIOTEKARSKIE NUMER 2(10), CZERWIEC 2004PoprzedniNastępny

 

Serwis BPP | Warsztaty Bibliotekarskie | 2004 nr 2 | O realizacji ...

Grażyna Lewińska
nauczyciel przyrody i wychowania proekologicznego w Szkole Podstawowej im. Z. Grzybowskiej w Straszowie

 
  O realizacji autorskiego programu wychowania proekologicznego  
     
 

    Wiedza ekologiczna - to niezbędna dziedzina nowoczesnej edukacji i ważny element kultury, wykształcenia i przystosowania do życia każdego człowieka. Należy więc propagować zadania ekologiczne w nauczaniu. Młodzi ludzie po zajęciach z ekologii powinni kojarzyć przyrodę i środowisko z miejscem, w którym żyją, rozwijają się i zaspokajają swoje życiowe potrzeby biologiczne i psychiczne.
    Szerzenie wiedzy ekologicznej polega na poznawaniu i ochronie środowiska, na wskazywaniu niebezpieczeństw, zagrożeń ze strony ludzkiej działalności. Człowiek chcąc żyć w symbiozie z przyrodą, musi być wrażliwy i mieć szacunek dla świata przyrody.
    Ekologia - to wiedza, która pomaga rozumieć, jak działa świat, w którym żyjemy, jak my ludzie wpływamy na niego, a on na nas.
    "Musimy nauczyć się dbać o środowisko, w którym mamy żyć, chodzi o to, czy nauczymy się tego na czas..." - mówi David Gates. Do dbania o naszą polską ziemię skłaniają nas słowa wielkiego Polaka - Papieża Jana Pawła II: "Piękno tej ziemi skłania mnie do wołania o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. Jeśli kochacie tę ojczystą ziemię, niech to wołanie nie pozostanie bez odpowiedzi."
    Szkoła Podstawowa im. Zofii Grzybowskiej w Straszowie (gmina Rozprza), w której pracuję, już od kilku lat propaguje zagadnienia ekologiczne. Położona jest obok parku krajobrazowego (dawnego dworskiego), dookoła są łąki, lasy, pola, staw, są więc wspaniałe warunki do prowadzenia zajęć ekologii w terenie. W 1998 roku wprowadziłam zajęcia wychowania proekologicznego w klasie IV jako innowację pedagogiczną, w kolejnych latach sukcesywnie wprowadzałam zajęcia w pozostałych klasach. Mój program wychowania proekologicznego ma odrębne ramy dla klas I - III i klas IV - VI, ze względu na różnice wiekowe, zainteresowania i możliwości przyswajania sobie nowych treści przez dzieci. Program we wszystkich klasach przewiduje wycieczki i zajęcia w terenie umożliwiające poznanie najbliższego otoczenia, ukazanie przyczyn i skutków zanieczyszczeń środowiska.
Hasło przewodnie programu dla klas I - III brzmi:
Ponieważ Ziemia opiekuje się nami - zaopiekujmy się Ziemią.
Celem programu jest m.in.:
Kształcenie u dzieci szacunku dla przyrody i jej piękna, wpajanie poczucia silnego związku ze środowiskiem, konieczność uczestnictwa w działaniach mających na celu ochronę i zapobieganie dewastacji środowiska, rozwijanie poczucia odpowiedzialności i potrzeby szybkiej reakcji na problemy ekologiczne...itd.
    W klasach I - III realizuję następujące hasła:
W klasie I - Moja klasa i szkoła; Przyroda wokół nas; Moja miejscowość - lekcja ekologii.
W klasie II - Najbliższe okolice; Święto pieczonego ziemniaka, grzybobranie i coś jeszcze (czyli o "darach jesieni"); Środowisko życia; Życie na łące; Zieloną ścieżką...
W klasie III - Moja miejscowość; Zieloną ścieżką po gminie Rozprza; Niebezpieczeństw można uniknąć, czyli o zagrożeniach życia i zdrowia; Jak chronimy przyrodę?; My, młodzi ekolodzy.
Klasy młodsze nie posiadają zeszytów, wyłącznie kartony, kredki, czasami karty pracy przygotowane przeze mnie. Dzieci wykonują tzw. drzewo ekologa. Na korytarzu namalowałam na ścianie duże drzewo, na którym uczniowie na listkach wieszają swe dobre uczynki na rzecz przyrody. Do końca roku drzewo pokrywa się kolorowymi liśćmi z działaniami najmłodszych.
    Hasłem przewodnim programu dla klas IV - VI jest wiersz:

Najlepszym śladem po nas będzie brak śladów,
A dla przyrody pomnikiem przyroda.
Niech w każdym lesie będą drzewa,
Niebo błękitne jak morze, a morze czyste jak woda.
Nie róbmy piekła dla tych, co przyjdą,
Zmieniając Ziemię w wielki skład odpadów.
Tyleśmy serc tu zasiali, po to by rosły i szumiały,
Że po głupocie brak śladów.

    Cele, które realizuję w klasach IV - VI, to m. in.: kształtowanie postaw otwartych na problemy ekologiczne, sprzyjających chronieniu najbliższego środowiska oraz własnych skutecznych i aktywnych działań; przyswojenie wiedzy z zakresu ochrony i kształtowania środowiska, z uwzględnieniem zależności ekonomicznych, społecznych i ekologicznych; znajomość warunków środowiska w miejscu zamieszkania i na terenie gminy Rozprza; znajomość zagadnień dotyczących powietrza, wody, gleby, lasów, krajobrazów, ochrony przed hałasem, głównych czynników związanych z rozwojem cywilizacji i ich wpływem na środowisko i zdrowie człowieka; rozróżnianie gatunków chronionych i form ochrony przyrody w Polsce...
Realizuję następujące hasła programowe:
W klasie IV - Środowisko lądowe; Higiena i zdrowie człowieka; Środowisko wodne; Ochrona i kształtowanie środowiska;
W klasie V - Metody i techniki pracy; Nasze środowisko - szkoła jako najbliższe środowisko; Usuwanie śmieci; Świat bakterii i grzybów; Królestwo roślin; Zanieczyszczenia i ochrona gleby;
W klasie VI - Środowisko naszej gminy; Odpady; Zanieczyszczenia i ochrona powietrza; Różne rodzaje energii i jej wykorzystanie; Formy ochrony przyrody w Polsce; Kultura i ekologia;
Uczniowie klas IV - VI korzystają z podręczników szkolnych, które zakupiłam ze środków LOP dla szkoły - I ty chronisz środowisko. Elementarz ochrony środowiska.- Gertruda Maurer oraz z czasopism EKOŚWIAT, Przyroda Polska.
Ja korzystam z wielu pozycji, np. Gry dydaktyczne w nauczaniu biologii w szkole podstawowej - D. Cichy; Metody aktywizujące w pedagogice grup - E. Wójcik; Ekologia - wybór przyszłości - A. Kalinowska; Ochrona środowiska. Księga eko - testów do pracy w szkole i w domu - M. Hafner; Zieloną ścieżką... Edukacja ekologiczna. Przewodnik dla nauczyciela. WSiP.
    Zgodnie z założeniami programu, każda klasa ma w ciągu roku jednodniową wycieczkę z zajęciami w terenie. Klasa I - wycieczkę po najbliższej okolicy (park, staw, pola, las), klasa II i III - wycieczkę autokarem po terenie gminy (zbiornik retencyjny i miejsce wypoczynku, lasy na terenie Sulejowskiego Parku Krajobrazowego, rzeka Luciąża, gospodarstwa agroturystyczne...), klasa IV - wycieczkę do rezerwatów przyrody ( wybrałam dwa położone niedaleko siebie, a od szkoły oddalone o ok. 60 km - leśny "Jawor" na Bąkowej Górze i archeologiczno-leśny "Góra Chełmo" ), klasa V - wyjazd na gminne wysypisko śmieci w miejscowości Bagno oraz wysypisko w Woli Kruszyńskiej w okolicy Bełchatowa - prowadzone wzorcowo, klasa VI - wycieczkę do stacji pomiaru zanieczyszczeń powietrza w Piotrkowie Tryb. oraz wspólną wycieczkę klasy V i VI do firmy EKOSYSTEM - zajmującej się recyklingiem polietylenu i polipropylenu (tj. torebek foliowych) do Woli Krzysztoporskiej.
    Ponadto klasy mają tzw. działania praktyczne polegające na wykonywaniu zielników, pielęgnowaniu parku przed szkołą, dbaniu o zwierzęta i rośliny w pracowni przyrodniczo-ekologicznej...
    Ponadto czuwam nad innymi działaniami ekologicznymi, jakie organizowane są w szkole. Prowadzę społecznie koło zainteresowań ekologicznych, 1 godzinę w tygodniu z chętnymi uczniami ( m.in. wspólnie wydajemy szkolną gazetkę ekologiczną EKOLUDEK oraz przygotowujemy obchody Dnia Ziemi - 22. IV, Dnia ochrony środowiska - 5. VI, czytamy prasę przyrodniczą, dokarmiamy ptaki w parku, uczestniczymy także w konkursach internetowych, np.: zbiórki baterii, Ekologia w Unii - My w Unii...), opiekuję się szkolnym kołem Ligi Ochrony Przyrody ( co roku organizuję konkursy: w październiku z okazji Dni Ochrony Przyrody i w lutym; prowadzę zajęcia otwarte z wychowania proekologicznego dla nauczycieli z terenu gminy, w 2001 roku zapoczątkowałam (z pomocą pani dyrektor Małgorzaty Pokory) przeprowadzanie Gminnego Konkursu Wiedzy Ekologicznej dla uczniów klas IV - VI z terenu gminy Rozprza. Uczniowie mojej szkoły zawsze chętnie uczestniczą w różnych imprezach klasowych (podczas zajęć wychowania proekologicznego), szkolnych na rzecz ochrony środowiska i współpracują z panem leśniczym Stanisławem Marciniakiem w akcjach organizowanych przez niego.  

 
 

 

O realizacji autorskiego programu wychowania proekologicznego / Grażyna Lewińska // W: Warsztaty Bibliotekarskie [Dokument elektroniczny] / red. nacz. Wiesława OLczykowska. - Czasopismo elektroniczne. - Nr 2/2004 (10) czerwiec. - Piotrków Trybunalski : Biblioteka Pedagogiczna, 2004. - Tryb dostępu: http://www.pedagogiczna.edu.pl/warsztat/2004/2/040208.htm. - ISSN 1732-7008