Warmińsko-Mazurska Biblioteka Pedagogiczna w swoich zbiorach posiada cenny księgozbiór książek z XIX i pierwszej połowy XX wieku. Służy on czytelnikom odwiedzającym naszą Bibliotekę, korzystają z niego przede wszystkim studenci do prac historyczno-literackich i z historii wychowania.
    Księgozbiór ten jest wyjątkowo cenny i wymaga szczególnej ochrony. Mając na uwadze jak najlepsze zabezpieczenie tego wartościowego zbioru, podjęto wiele działań związanych z oceną stanu zachowania i trwałością zbiorów oraz identyfikacją czynników mających wpływ na jego zniszczenie.
    Korzystając z doświadczeń innych Bibliotek, można stwierdzić, że zagrożeniem dla trwałości zbiorów są działające z zewnątrz skażenia atmosfery, zarówno chemiczne, jak i mikrobiologiczne, światło, zwłaszcza w zakresie promieniowania ultrafioletowego, zmienna temperatura i wilgotność względna powietrza panującego w magazynach.
    Innego typu zagrożenia stwarzają tzw. czynniki wewnętrzne, wynikające z samego procesu produkcji i składu papieru, materiałów stosowanych do opraw książkowych, atramentów różnego rodzaju, tuszów, farb artystycznych i drukowych. Nietrudno dziś zauważyć, że papier czerpany, na którym drukowano księgi przed 500 czy 200 laty, jest w dużo lepszym stanie niż papier maszynowy w książkach wydrukowanych przed 100 czy 50 laty. Związane jest to oczywiście z pogarszającą się wraz z postępem cywilizacyjnym jakością materiałów. Kosztem jakości zaczęto wytwarzać masowe ilości książek i czasopism.
    Jeszcze inne zagrożenia wynikają z nieumiejętnego i nieostrożnego korzystania z zasobów bibliotecznych przez czytelników oraz przez czynioną w dobrej wierze ingerencję człowieka, czyli: niefachowe reperacje książek i papieru, podklejanie przedarć różnego rodzaju taśmami samoprzylepnymi, używanie syntetycznych klejów a także wprowadzanie nieprzemyślanych i nieuzasadnionych zmian w obiektach zabytkowych.

DZIAŁANIA PROFILAKTYCZNE
    Rozpoznanie i scharakteryzowanie czynników przyspieszających degradację materiałów bibliotecznych wpłynęło na zmianę podejścia do szeroko rozumianej ochrony zbiorów. Osiągnięcia naukowe umożliwiły sformułowanie zaleceń mających wpływ na zahamowanie lub przynajmniej spowolnienie zachodzących w zbiorach procesów starzenia.
    Przede wszystkim udowodniono, że warunki magazynowe w zasadniczy sposób wpływają na ogólną kondycję i stan zachowania zbiorów. Spowodowało to zwrócenie większej uwagi i przesunięcie priorytetów na działania zapobiegawcze, polegające na wprowadzeniu do codziennej praktyki bibliotekarskiej podstawowych zasad profilaktyki konserwatorskiej.
    Działania profilaktyczne podjęte w W-M BP to:
– zapewnienie zbiorom bezpiecznych warunków przechowywania; w tym celu zbiory wydzielone zostały w oddzielnym magazynie,
– utrzymywanie w magazynach stabilnej temperatury i wilgotności względnej (optymalne warunki to: temperatura 16°C - 18°C, wilgotność względna powietrza 40-50 %),
– ograniczenie oświetlenia zarówno dziennego, jak i sztucznego,
– utrzymywanie czystości w magazynach,
– systematyczne przeglądanie, przewietrzanie i odkurzanie zbiorów,
– rozluźnianie ustawienia zbiorów na półkach,
– rezygnacja z opraw foliowych woluminów, sprzyjających wzrostowi wilgotności papieru i rozwojowi grzybów,
– unikanie w pracach naprawczych stosowania taśm klejących z tworzyw sztucznych.
    Ustalono też zasady udostępniania księgozbioru PM, tj. książek wydanych przed 1945 rokiem:
– z księgozbioru może korzystać każdy zainteresowany czytelnik,
– miejscem udostępniania jest Czytelnia W-MBP,
– konieczne jest pozostawienie u bibliotekarza dowodu lub legitymacji,
– dozwolone jest powielanie fragmentów książek za zgodą bibliotekarza.
    Mimo stosowania powyższych zasad nieuniknionym jest powstawanie różnego rodzaju uszkodzeń zbiorów, które naprawiane są sposobem gospodarczym przez pracowników Biblioteki. Nie są to naprawy w pełni profesjonalne jak wykonywane przez wykwalifikowanych konserwatorów, jednak ograniczone środki finansowe zmuszają do korzystania przez Bibliotekę z takich metod naprawy zbiorów.
    Wdrożenie zasad profilaktyki i ochrony ma na celu lepsze zabezpieczenie tego cennego księgozbioru dla przyszłych pokoleń czytelników.