INNOWACJE PEDAGOGICZNE,
PROGRAMY AUTORSKIE I PRZEDSIĘWZIĘCIA
BIBLIOTEKI PEDAGOGICZNEJ W PIOTRKOWIE TRYBUNALSKIM

Nazwa: Medialna podróż w krainę książki i informacji

Forma: Innowacja pedagogiczna

Autor: Dagmara Roszkowska

Biblioteka Pedagogiczna w Piotrkowie Trybunalskim w roku szkolnym 2008/2009 rozpoczęła realizację inowacji pedagogicznej pod nazwą "Medialna podróż w krainę książki i informacji". Innowacja ta jest ściśle związana z realizacją ścieżki z zakresu edukacji czytelniczej i medialnej. Wzbogacona jest jednak o szereg elementów wykraczających poza ramy statutowe Biblioteki Pedagogicznej w Piotrkowie Trybunalskim.

Program - to kompleksowe podnoszenie kultury czytelniczej wśród dzieci i młodzieży oraz doskonalenie nauczycieli i wychowawców w zakresie wyszukiwania i wykorzystywania różnorodnych źródeł informacji. Celem przyświecającym innowacji jest "integracja" w różnorodnym znaczeniu:
- integrowanie tradycyjnych form i metod pracy z nowoczesnymi i multimedialnymi,
- integrowanie dzieci i młodzieży z różnych środowisk oraz dzieci z różną niepełnosprawnością,
- integracja edukacji czytelniczej i medialnej z innymi ścieżkami edukacyjnymi.

Zajęcia odbywające się w ramach innowacji realizowane są m. in. z wykorzystaniem edukacyjnych programów multimedialnych, z wykorzystaniem komputerów oraz projektora multimedialnego. Lekcje wzbogacane są metodami aktywizującymi, zabawami edukacyjnymi, grami multimedialnymi. Zajęcia z edukacji czytelniczej i medialnej integrowane są z edukacją plastyczną, regionalną, literacką, kulturalną.

W zajęciach uczestniczą uczniowie wszystkich poziomów kształcenia, wychowankowie domu dziecka oraz adresaci treści kształcenia specjalnego - uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego.

Biblioteka Pedagogiczna w ramach innowacji aktywnie pracuje z dziećmi i młodzieżą ze środowisk wiejskich, wśród których oferta Biblioteki cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. Zamiarem innowacji jest wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów tychże środowisk, oswajanie z nowoczesnymi technologiami.

Innowacyjny charakter przewidzianych prac widoczny jest również w wykorzystywaniu biblioterapii. W ramach programu organizowane są spotkania z dziećmi chorymi - pacjentami szpitala miejskiego połączone z czytaniem bajek terapeutycznych.

Program ma również za zadnie integrowanie lokalnego środowiska oświatowo-kulturalnego. Biblioteka współpracuje z Wojewódzkim Ośrodkiem Doskonalenia Nauczycieli w zakresie promowania placówki, jej usług i edukowania nauczycieli regionu piotrkowskiego. Współpracuje z Miejskim Ośrodkiem Kultury oraz kinem przy realizacji zajęć dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazalnych integrujących treści z zakresu edukacji czytelniczej i medialnej oraz regionalnej.

Innowacyjny charakter posiada także przewidziana w programie działalność informacyjna. Realizacja zapytań czytelniczych, skomplikowanych kwerend oraz informowanie o nabytkach i opracowanych tematycznych zestawieniach bibliograficznych odbywa się z wykorzystaniem różnorodnych kanałów komunikacyjnych usprawniających przepływ informacji oraz skracających czas oczekiwania na realizację zamówienia. Należą do nich m. in. lista mailingowa, poczta elektroniczna oraz komunikator internetowy Gadu-Gadu.

Oryginalność przedsięwzięć widoczna jest także przy realizacji działalności wydawniczej BPP. Biblioteka Pedagogiczna wydaje czasopismo fachowe w wersji internetowej skierowane do nauczycieli i bibliotekarzy. Pismo pn. "Warsztaty Bibliotekarskie" ma charakter poradnika wspierającego pracę nauczycieli i pedagogów. Jest jedynym polskim elektronicznym czasopismem fachowym z zakresu bibliotekarstwa wydawanym przez biblioteki pedagogiczne.

Realizacja programu przewidziana jest w siedzibie BPP jak również w innych placówkach kulturalnych i oświatowych, korzystających z usług Biblioteki.

Nazwa: Multimedialna pracownia edukacyjna

Forma: Innowacja pedagogiczna

Autor: Wiesława Olczykowska

Innowacja ta, rozpoczęta od roku szkolnego 2008/2009, jest w zasadzie w dużej mierze działaniem wdrożonym. Działania wdrożeniowe miały na celu budowę bazy w postaci medialnej pracowni służącej do realizacji zajęć dydaktycznych oraz zdobycie doświadczeń dydaktycznych niezbędnych do realizacji programu. W programie dokonano modyfikacji uwzględniających ww. doświadczenia dydaktyczne oraz potrzeby użytkowników.

Edukacja ekologiczna będąca celem realizacji innowacji jest zgodna z zadaniami statutowymi BPP, choć zadania te nie są obligatoryjne dla placówek tego typu. Innowacja nie stanowi dodatkowego kosztu, jej realizacja mieści się w przyznanym bibliotece budżecie.

Celem realizacji programu jest szerzenie wiedzy o przyrodzie, życiu roślin i zwierząt a także budowa od podstaw oraz przebudowa świadomości ekologicznej. Program koresponduje z treściami ścieżki prozdrowotnej, uwzględniając tematy związane ze zdrowym stylem życia.

Odbiorcami programu są dzieci i młodzież od klasy 0 do szkół ponadgimnazjalnych regionu piotrkowskiego. Biblioteka nie ma problemu z zapewnieniem sobie odbiorców programu, ponieważ działania proekologiczne poprzedzające jego realizację, odbiorców tych już jej zapewniły.

Program jest możliwy do realizacji dzięki posiadaniu przez BPP bogatego zasobu zbiorów tematycznych z zakresu wiedzy o przyrodzie, a więc o życiu na Ziemi we wszystkich jego przejawach, o zjawiskach w otaczającym świecie i ich wpływie na życie ludzi i całej przyrody, o degradacji środowiska przyrodniczego, potrzebie ochrony przyrody, parkach i rezerwatach przyrody, instytucjach i organizacjach proekologicznych. Biblioteka posiada zbiory na różnych nośnikach: na nośniku papierowym - książki, w tym zbiór wydawnictw albumowych, czasopisma tematyczne oraz na nośniku elektronicznym - filmy DVD, programy multimedialne, kasety VHS.

Również kwalifikacje zawodowe posiadane przez kadrę biblioteki a także istnienie odpowiednio wyposażonej pracowni edukacyjnej warunkują pozytywną realizację programu. Miejscem realizacji programu jest pracownia medialna zatrudniająca 2 nauczycielki, które oprócz innych zadań związanych z działaniami sensu stricte bibliotekarskimi, realizują lekcje ze ścieżki ekologicznej. W zakresie promocji oraz wydawnictw własnych program realizuje też 1 pracownica Multimedialnego Centrum Informacji i Promocji. Jeżeli chodzi o pozostałe formy pracy, które szczegółowo wymienia program, ich realizacja będzie wspierana także przez nauczycielki innych wydziałów merytorycznych.

Zarówno program nauczania przedmiotów przyrodniczych na szczeblach nauczania od kl. 0 do szkół ponadgimnazjalnych, jak i program ścieżki ekologicznej innowacja kształtuje wybiórczo, ponieważ jej zadaniem jest ich wspieranie, nie zaś systemowe nauczanie, co jest niemożliwe ze względu na charakter placówki. Kładziony jest za to szczególny nacisk na wybór interesujących materiałów do prezentacji, poszerzanie wiedzy uczniów o ciekawostki przyrodnicze, których nie ma w podręczniku szkolnym, zastosowanie ciekawych, aktywizujących metod dydaktycznych oraz wykorzystywanie w każdej lekcji posiadanych multimediów. Pokazywane są fragmenty z życia zwierząt i ptaków oraz roślin, fragmenty z życia mieszkańców mórz i oceanów, głosy zwierząt, zjawiska przyrodnicze, prezentowana jest Deklaracja Praw Zwierząt oraz sceny z ich okrutnego traktowania przez człowieka, przykłady degradacji środowiska naturalnego,klęski żywiołowe. Obrazy te sprzyjają kształtowaniu zachowań proekologicznych i poszanowania dla wszystkich istot żyjących na Ziemi.

Tematyka i sposób prezentowania uzależnione są od wieku uczniów. Szczególnie frapująca jest praca z małymi dziećmi, które bawią się i uczą przy muzyce, malują, grają w gry komputerowe, oglądają fragmenty filmów.

Zajęcia edukacyjne realizowane są metodami aktywizującymi, wśród których na uwagę zasługują:
- ćwiczenia praktyczne z użyciem komputera
- gry i zabawy dydakyczne
- burza mózgów
- mapa pojęciowa
- metaplan
- eksponujące (film)

Czasami zamiast zajęć sensu stricte edukacyjnych organizowane są projekcje posiadanych ciekawych filmów. W program wpisane są też konkursy dla uczniów.

Na wszystkie tego rodzaju zajęcia Biblioteka odnotowuje bardzo duże zapotrzebowanie ze strony środowiska edukacyjnego regionu piotrkowskiego.

Przyjeżdżają nawet wycieczki z odległych miejscowości. Współpracę z biblioteką cenią sobie szczególnie nauczyciele z małych szkół wiejskich gorzej wyposażonych w multimedia oraz techniczne środki odtwarzające.

Uczniom szkół ponadgimnazjalnych Biblioteka wypożycza również zbiory tematyczne, pomaga w znalezieniu literatury.

Innowacyjność programu w odniesieniu do zadania edukowania ekologicznego dzieci i młodzieży dotyczy sfery programowo-metodycznej.

Jeżeli chodzi o nauczycieli, program wspiera ich dydaktycznie poprzez pomoc w dotarciu do literatury tematycznej, opracowywanie zestawień bibliograficznych i wykazów nowości tej literatury. Dla tej grupy odbiorców wydawany jest elektroniczny dodatek do pisma BPP "Warsztaty Bibliotekarskie"; tytuł dodatku - "Edukacja Ekologiczna". Dodatek prezentuje scenariusze i konspekty lekcji o treści ekologicznej opracowywane przez pracowników BPP oraz inne. Wydaje się też małe wydawnictwa broszurowe zawierające wszystkie materiały dydaktyczne z tej dziedziny wiedzy opracowane w BPP. O ile większość wymienionych zadań bibliotecznych w odniesieniu do nauczycieli jest typowa dla pracy biblioteki pedagogicznej, działalność wydawnicza nie jest obowiązkowa i ma tutaj charakter innowacji.

Dla nauczycieli bibliotekarzy w serwisie internetowym BPP utworzony jest dział "Ekologia", który wyodrębnia takie poddziały, jak np.: Działalność proekologiczna BPP, Internetowe serwisy ekologiczne, Bazy online dotyczące przyrody i ekologii, Czasopisma proekologiczne, instytucje, ośrodki i organizacje ekologiczne w powiecie piotrkowskim. Pełni on rolę informacyjno-promocyjną.

Materiał do ewaluacji programu stanowią : arkusze hospitacji zajęć dydaktycznych, karty kontroli wydziałów, notatki sporządzane przez nauczycieli-opiekunów grup uczniowskich, ankiety wypełniane przez młodzież starszą. Analiza i ocena pracy pracowni dokonywana będzie po każdym szkolnym roku jej pracy przez dyrektora BPP - autora programu. W formie pisemnej przedstawiana będzie Radzie Pedagogicznej BPP, organowi prowadzącemu oraz sprawującemu nadzór pedagogiczny.

Spełnienie podstawowych kryteriów innowacyjności:
Podjęcie się zadań wykraczających poza ramowy statut bibliotek pedagogicznych, realizacja w dużym wymiarze przez placówkę nieposiadającą uczniów zajęć dydaktycznych, prowadzenie wszystkich zajęć z wykorzystaniem zbiorów na elektronicznych nośnikach w nowocześnie wyposażonej pracowni medialnej, metodami aktywizującymi uczniów.
W zakresie działalności informacyjnej - prowadzenie informacji o zbiorach z wykorzystaniem nowoczesnych kanałów informacyjnych. W zakresie działalności dydaktycznej dla nauczycieli - edukacja na łamach własnego pisma.

Aktualizacja: 02.03.2010